So với dây chằng chéo trước (ACL), dây chằng chéo sau (PCL) khỏe hơn và ít bị đứt hơn. Tuy nhiên, khi xảy ra, nó thường liên quan đến những lực tác động rất mạnh.
Cơ chế chính gây đứt PCL là lực đẩy mâm chày ra phía sau so với xương đùi khi đầu gối đang ở trạng thái gấp. Dưới đây là 3 tình huống cụ thể nhất:
1. Cơ chế “Chấn thương bảng táp-lô” (Dashboard Injury)
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường gặp trong tai nạn giao thông (ô tô hoặc xe máy):
- Trạng thái: Bạn đang ngồi với đầu gối gấp $90^{\circ}$.
- Tác động: Đầu gối đập mạnh vào bảng táp-lô (hoặc vật cứng).
- Hệ quả: Lực va chạm đẩy mạnh đầu trên xương chày (mâm chày) lùi thẳng về phía sau, làm căng quá mức và gây đứt dây chằng chéo sau.
2. Ngã quỵ gối (Fall onto a flexed knee)
Thường gặp trong thể thao như bóng đá, bóng rổ hoặc trượt patin:
- Trạng thái: Bạn bị ngã và tiếp đất trực tiếp bằng mặt trước đầu gối trong tư thế gối đang gấp.
- Tác động: Toàn bộ trọng lượng cơ thể dồn xuống, cộng với lực va chạm từ mặt đất đẩy xương chày ra sau.
- Điểm lưu ý: Nếu lúc đó bàn chân đang ở tư thế duỗi (mũi chân hướng xuống đất), áp lực lên PCL sẽ càng lớn hơn.
3. Cơ chế quá duỗi gối (Hyperextension)
Cơ chế này ít gặp hơn nhưng lại rất nghiêm trọng:
- Tác động: Một lực cực mạnh đánh vào mặt trước đầu gối khi chân đang đứng thẳng (gối duỗi thẳng hoàn toàn).
- Hệ quả: Đầu gối bị bẻ ngược ra phía sau quá mức. Trong trường hợp này, không chỉ PCL bị đứt mà thường sẽ kéo theo tổn thương cả ACL và các dây chằng bên (phức hợp góc sau ngoài).
4. Chấn thương do xoay người (Rotational Injury)
Mặc dù hiếm khi đơn độc, nhưng việc xoay người đột ngột khi bàn chân đang bám chặt dưới đất cũng có thể làm rách PCL, đặc biệt nếu đi kèm với một lực tác động từ bên ngoài.
Tại sao đứt PCL lại khó phát hiện hơn ACL?
- Cơn đau: Đứt PCL thường không gây tiếng “rắc” lớn hay đau nhói dữ dội ngay lập tức như ACL.
- Cảm giác: Bệnh nhân thường chỉ thấy đau mơ hồ ở vùng khoeo chân (phía sau gối) và cảm giác gối “không vững” khi đi xuống cầu thang hoặc xuống dốc.
Dấu hiệu đặc trưng: Khi nằm ngửa và gấp gối, xương chày sẽ bị “tụt” ra sau so với bên lành (gọi là dấu hiệu ngăn kéo sau).
