1. Giảm đau (Dòng TENS – Kích thích thần kinh qua da)
Người già thường có nhiều bệnh nền (dạ dày, gan, thận), nên việc dùng thuốc giảm đau liều cao kéo dài rất hại. Điện trị liệu giúp giảm đau “không dùng thuốc”:
- Cơ chế: Dòng điện chạy qua da sẽ ức chế đường truyền tín hiệu đau lên não (thuyết cổng kiểm soát) và kích thích cơ thể tiết ra Endorphin (hormone giảm đau tự nhiên).
- Tác dụng: Giúp bệnh nhân bớt đau vùng và vết mổ, từ đó ngủ ngon hơn và dám cử động sớm hơn.
2. Chống teo cơ và duy trì sức mạnh cơ (Dòng EMS/NMES)
Đây là tác dụng quan trọng
- Vấn đề: Chỉ cần nằm bất động vài ngày, cơ đùi và cơ mông của người già sẽ teo đi rất nhanh (teo cơ do bất động). Khi cơ yếu, dù xương có lành thì bệnh nhân cũng không đi lại được.
- Cơ chế: Dòng điện kích thích trực tiếp vào dây thần kinh vận động, bắt buộc các bó cơ (đặc biệt là cơ tứ đầu đùi) phải co thắt – giãn nghỉ như đang tập thể dục thụ động.
- Tác dụng: Giữ cho cơ bắp không bị teo nhỏ trong thời gian bệnh nhân chưa thể tự vận động mạnh.
3. Tăng cường tuần hoàn và Giảm phù nề
- Vấn đề: Sau chấn thương hoặc phẫu thuật, chân thường bị sưng to (phù nề). Máu lưu thông kém dễ gây ra cục máu đông (huyết khối).
- Cơ chế: Sự co cơ do điện kích thích hoạt động như một cái “bơm”, ép vào các tĩnh mạch để đẩy máu và dịch ứ đọng quay trở về tim.
- Tác dụng: Giảm sưng nề nhanh chóng, giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) – biến chứng tử vong hàng đầu.
4. Kích thích liền xương (Điện trường/Từ trường)
Một số dòng điện đặc biệt (như điện trường xung, từ trường) có khả năng kích thích quá trình tạo xương (osteogenesis), giúp can xương hình thành nhanh hơn, đặc biệt hữu ích với người già vốn có tốc độ liền xương chậm.
⚠️ Lưu ý đặc biệt quan trọng (Chống chỉ định)
Trường hợp gãy xương phải phẫu thuật kết hợp xương (đóng đinh, nẹp vít) hoặc thay khớp nhân tạo (đều là kim loại), nên việc dùng điện trị liệu cần hết sức thận trọng:
- Vật liệu kim loại trong người:
- Các dòng điện xung (TENS, EMS) thường an toàn với nẹp vít/khớp giả kim loại vì chúng chỉ tác động nông hoặc không gây nhiệt sâu.
- TUYỆT ĐỐI KHÔNG DÙNG sóng ngắn (Shortwave Diathermy) hoặc Vi sóng: Vì các loại sóng này sinh nhiệt sâu, kim loại hấp thụ nhiệt nhanh hơn mô cơ thể, có thể gây bỏng sâu bên trong quanh vùng kim loại (xương, tủy) mà bệnh nhân không hay biết.
- Máy tạo nhịp tim: Nếu người già có đặt máy tạo nhịp tim, tuyệt đối không dùng điện trị liệu vùng thân trên hoặc dòng điện chạy qua tim, cần hỏi ý kiến bác sĩ tim mạch trước khi áp dụng ở chân.
- Vùng da mất cảm giác: Người già bị tiểu đường hoặc tai biến cũ có thể mất cảm giác da. Cần thận trọng vì họ không cảm nhận được độ nóng/giật để báo cho kỹ thuật viên, dễ gây bỏng.
Kết luận
Điện trị liệu là “trợ thủ đắc lực” giúp người già:
Đỡ đau ->Dám tập luyện -> Cơ khỏe -> Đi lại được. Tuy nhiên, nó phải được chỉ định và thực hiện bởi bác sĩ Phục hồi chức năng hoặc Kỹ thuật viên vật lý trị liệu, không nên tự ý mua máy về dùng bừa bãi khi có kim loại trong người.
