Phục hồi chức năng cho trẻ bị bàn chân khoèo bẩm sinh là một quá trình kiên trì, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và gia đình. Hiện nay, phương pháp Ponseti được xem là “tiêu chuẩn vàng” vì tính hiệu quả cao và hạn chế tối đa việc phải phẫu thuật xâm lấn.
Dưới đây là các giai đoạn chính trong quá trình phục hồi:
1. Giai đoạn nắn chỉnh và bó bột (Phương pháp Ponseti)
Đây là giai đoạn quan trọng nhất, nên bắt đầu càng sớm càng tốt (thường là 1-2 tuần sau khi sinh).
- Nắn chỉnh nhẹ nhàng: Bác sĩ sẽ dùng tay nắn chỉnh dần các biến dạng của bàn chân.
- Bó bột định hình: Sau mỗi lần nắn, trẻ sẽ được bó bột từ bàn chân lên đến đùi để giữ vị trí mới.
- Tần suất: Thay bột 1 lần/tuần. Thông thường cần từ 5 đến 7 lần bó bột để đạt được hình dạng bàn chân bình thường.
2. Thủ thuật cắt gân gót (Nếu cần thiết)
Khoảng 80-90% trẻ bị bàn chân khoèo cần thực hiện thủ thuật nhỏ này sau đợt bó bột cuối cùng để làm dài gân gót (gân Achilles), giúp gót chân chạm đất hoàn toàn. Sau đó, trẻ sẽ được bó bột thêm khoảng 3 tuần để gân lành lại.
3. Giai đoạn duy trì bằng nẹp (Nẹp giày Denis Browne)
Sau khi tháo bột cuối cùng, bàn chân có xu hướng rất dễ tái phát. Việc mang nẹp là bắt buộc:
- 3 tháng đầu: Mang nẹp 23 giờ mỗi ngày.
- Từ tháng thứ 4 đến khi trẻ 4-5 tuổi: Mang nẹp ít nhất 12 giờ mỗi ngày (thường là trong lúc ngủ).
4. Bài tập vận động và massage tại nhà
Cha mẹ có thể hỗ trợ quá trình phục hồi thông qua các bài tập nhẹ nhàng theo chỉ dẫn của kỹ thuật viên vật lý trị liệu:
- Kéo giãn gân gót: Đẩy nhẹ bàn chân về phía mu bàn chân.
- Kích thích cơ: Vuốt dọc cạnh ngoài bàn chân để khuyến khích trẻ tự xoay chân ra ngoài.
- Massage: Giúp làm mềm các mô cơ và tăng cường lưu thông máu.
5.Những lưu ý quan trọng
Cảnh báo về sự tái phát: Nguyên nhân lớn nhất dẫn đến thất bại trong điều trị bàn chân khoèo là không tuân thủ thời gian mang nẹp. Ngay cả khi bàn chân trông đã hoàn toàn bình thường, việc bỏ nẹp sớm sẽ khiến chân bị khoèo trở lại rất nhanh.
Kiểm tra da: Theo dõi các vết loét hoặc đỏ da do bó bột hoặc mang nẹp quá chặt.
6.Tái khám đúng hẹn: Để bác sĩ điều chỉnh nẹp phù hợp với sự phát triển của trẻ.
