RÁCH SỤN CHÊM ĐẦU GỐI

1. Rách sụn chêm là gì?

Rách sụn chêm hay rách sụn đầu gối là một trong những chấn thương đầu gối thường gặp nhất. Sụn chêm giúp ổn định khớp, bảo vệ xương không bị hao mòn nhưng chỉ cần một cú xoay gối đột ngột khi tập luyện, chơi thể thao hoặc tai nạn trong lao động, tai nạn giao thông đều có thể dẫn đến sụn chêm bị rách/vỡ. Một số trường hợp khác, một phần sụn gối bị rách, vỡ ra, kẹt vào khớp gây thoái hóa đầu gối.

Chấn thương có thể xảy ra ở nhiều vị trí khác nhau như rách sụn trong – ngoài, rách sừng trước – sau, rách vùng giàu mạch hoặc vô mạch,… Hình thái của vết rách cũng khác nhau, có thể là rách theo chiều dọc, chiều ngang, hình nan hoa, hình vạt hoặc các hình dạng phức tạp khác.

2. Đối tượng dễ dính chấn thương

• Những vận động viên thường xuyên phải tập luyện, thi đấu cường độ cao, khớp gối vận động nhiều như bóng đá, quần vợt, bóng rổ…;
• Người lớn tuổi, sụn chêm bị mòn.

3. Nguyên nhân gây ra chấn thương

Một số nguyên nhân gây vỡ sụn chêm thường gặp gồm:

• Ở trẻ em: thường xảy ra do chấn thương thể thao, khi vui chơi, chạy nhảy hoặc tai nạn giao thông. Trẻ em bị chấn thương ở trạng thái gối gấp, đồng thời chân bị vặn xoắn dẫn đến chấn thương.
• Ở người lớn: Người lớn bị rách sụn khớp gối do chấn thương khi chơi thể thao, tai nạn giao thông hoặc thoái hóa xương, nhất là ở người lớn tuổi. Khi đang ngồi bỗng đột ngột đứng lên trong tư thế chân hơi vặn.

4. Dấu hiệu nhận biết

Khi mới dính chấn thương, người bệnh vẫn có thể đi lại bình thường, thậm chí vẫn tiếp tục chơi thể thao, tập luyện, thi đấu. Cơn đau do vết rách sẽ xuất hiện sau 2-3 ngày, lúc này người bệnh có thể nhận biết thông qua các dấu hiệu như:

• Nghe như có tiếng “nổ” khi sụn chêm bị rách;
• Đầu gối đau và sưng;
• Kẹt khớp gối, khó co duỗi khớp gối;
• Khi vận động có cảm giác lục cục phát ra từ khớp;
• Đau nhức khi ấn tay vào khe khớp gối;
• Khó đi lại, vận động.

5. Các phương pháp điều trị

Phương pháp điều trị được thực hiện chủ yếu nhằm khắc phục triệu chứng đau nhức và cải thiện vận động cho người bệnh. Các phương pháp này khác nhau tùy từng vị trí, kích thước, hình thái và mức độ trầm trọng của tổn thương. Bên cạnh đó, tuổi tác và mức độ vận động của người bệnh cũng ảnh hưởng đến việc quyết định phác đồ điều trị.

Những trường hợp rách nhỏ ở bờ ngoại vi, lâm sàng không đau, gối còn vững thì không cần phẫu thuật. Điều trị ngay sau chấn thương bằng cách: Chườm đá, băng chun gối, hạn chế vận động, tốt nhất là nghỉ ngơi, bất động, đồng thời dùng các thuốc giảm đau chống viêm không steroid như celebrex, mobic… thuốc giảm phù nề.

• Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP):Là phương pháp điều trị rách sụn chêm an toàn vì lấy máu của người bệnh nên không có khả năng lây nhiễm bệnh, dị ứng hay không tương thích với bất kỳ thành phần nào trong PRP. Áp dụng phương pháp này giúp bệnh nhân chấm dứt cơn đau nhanh chóng tới 80-90%.
• Vật lý trị liệu: Bác sĩ chỉ định các bài tập vật lý trị liệu gồm bài tập đơn giản, có thể thực hiện tại nhà và bài tập chung với thiết bị chuyên dụng. Tuỳ theo tình trạng từng bệnh nhân sẽ được chỉ định điều trị với chương trình phục hồi chức năng chuyên biệt tùy theo từng tình trạng và mức độ tổn thương sụn chêm. Thêm vào đó, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp điều trị bằng phương pháp chiếu tia laser cường độ cao thế hệ IV, sóng xung kích Shockwave… giúp giảm sưng viêm, đau nhức, tăng tốc độ phục hồi.

Các phương pháp phẫu thuật rách sụn chêm

• Cắt bỏ sụn khớp gối

Cắt bỏ sụn chêm được chỉ định cho những vết rách cũ trên 6 tuần, vị trí rách ở vùng ⅔ trong, vùng máu nuôi nghèo nàn. Trong số các trường hợp rách sụn chêm khớp gối, đây là trường hợp nghiêm trọng nhất, không có khả năng phục hồi. Bác sĩ buộc phải cắt bỏ bằng kỹ thuật cắt tiết kiệm vùng rách, chừa vùng nguyên giáp bao khớp, giữ vững khớp và độ chịu lực toàn cơ thể.

• Ghép sụn chêm

Ghép sụn là một phẫu thuật khá phức tạp, đòi hỏi phải sử dụng sụn chêm đồng loại (allograft) để ghép. Do đó, với điều kiện hiện tại, Việt Nam chưa thực hiện được kỹ thuật điều trị này.

• Khâu sụn chêm

Sụn chêm có vai trò quan trọng trong điều hòa lực truyền từ xương đùi xuống xương chày, khi rách một phần hoặc rách toàn bộ sụn chêm sẽ ảnh hưởng đến khả năng điều hòa lực, sự phân phối lực không đều giữa các vùng xương đùi xuống xương chày, dẫn đến tổn thương lớp sụn và dần gây thoái hóa khớp. Sụn chêm bị cắt bỏ càng nhiều, nguy cơ thoái hóa khớp càng sớm và trầm trọng. 

6. Phòng ngừa chấn thương

Để phòng tránh rách sụn chêm đầu gối và các triệu chứng, biến chứng nguy hiểm của bệnh, người bệnh cần lưu ý những vấn đề sau:

• Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, tăng sự dẻo dai của khớp gối.
• Thực hiện đúng tư thế trong lao động, sinh hoạt.
• Tránh việc xoay gối đột ngột.
• Tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, tránh tổn thương lặp lại sau điều trị rách sụn khớp gối.