Phẫu thuật thay khớp gối thành công mới chỉ là 50% chặng đường. 50% còn lại nằm ở quá trình Phục hồi chức năng (PHCN). Nhiều người lầm tưởng rằng có khớp mới là sẽ đi lại được ngay, nhưng thực tế, khớp nhân tạo cần một “hệ thống vận hành” (cơ, gân, dây thần kinh) khỏe mạnh để hoạt động.
Dưới đây là tầm quan trọng cốt lõi của PHCN sau thay khớp gối:
1. Ngăn ngừa biến chứng “đáng sợ” nhất: Cứng khớp
Sau mổ, cơ thể sẽ tạo ra các mô sẹo. Nếu không tập vận động sớm, các mô sẹo này sẽ làm dính khớp, khiến đầu gối bị “khóa” ở một tư thế (thường là gối hơi gấp).
- Hậu quả: Bạn có thể phải vào phòng mổ lần hai để bác sĩ thực hiện thủ thuật “vận động khớp dưới gây mê” nhằm phá vỡ xơ dính.
2. Kích hoạt và tái tạo sức mạnh cơ bắp
Khớp gối cũ bị hỏng thường khiến người bệnh ít vận động trong nhiều năm, dẫn đến teo cơ đùi.
- Khớp nhân tạo không tự di chuyển được; nó cần cơ tứ đầu đùi khỏe để nhấc chân và cơ hamstring để gập chân.
- PHCN giúp “đánh thức” các nhóm cơ này, giúp bạn đứng vững và đi lại mà không cần nạng hay khung tập đi.
3. Phòng ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu
Việc nằm bất động quá lâu sau mổ làm máu ứ trệ, dễ hình thành cục máu đông ở chân. Cục máu này nếu trôi về phổi có thể gây tắc mạch phổi, đe dọa tính mạng. Tập luyện sớm (ngay từ ngày đầu sau mổ) là cách tốt nhất để thúc đẩy tuần hoàn máu.
4. Khôi phục dáng đi tự nhiên
Sau nhiều năm đi khập khiễng do đau khớp, não bộ đã hình thành một thói quen đi lỗi. PHCN giúp bạn:
- Tập lại cách chạm gót chân, dồn lực đều hai chân.
- Cải thiện khả năng thăng bằng để tránh té ngã (vốn rất nguy hiểm cho người mới thay khớp).
5. Giảm đau và sưng nề hiệu quả
Nghe có vẻ mâu thuẫn nhưng việc vận động đúng cách (kết hợp chườm lạnh, điện xung) giúp dịch thừa trong khớp được luân chuyển, từ đó giảm sưng và giảm đau nhanh hơn so với việc chỉ nằm im một chỗ.
Các cột mốc mục tiêu quan trọng:
| Giai đoạn | Mục tiêu chính |
| Tuần 1 – 2 | Duỗi thẳng gối 0 độ, gấp gối 90 độ. Tập đi bộ với khung hỗ trợ. |
| Tuần 3 – 6 | Gấp gối đạt 110 độ – 120 độ. Đi lại sinh hoạt nhẹ nhàng trong nhà. |
| Sau 3 tháng | Trở lại các hoạt động xã hội, đạp xe, bơi lội, đi bộ đường dài. |
Đừng chờ hết đau mới tập, vì “càng đau càng sợ, càng sợ càng cứng khớp”. Hãy dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ để hỗ trợ quá trình tập luyện.
TRUNG TÂM CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH BIAN
